بهترین غذاهای ایرانی؛ لیست کامل غذاهای معروف ایرانی + دستور پخت

فهرست مطالب

بهترین غذاهای ایرانی را می‌شناسید؟ آشنایی با تنوع و غنای غذاهای ایرانی، غذا ارتباط مستقیمی با فرهنگ و تمدن هر سرزمینی دارد. به میزان قدمت و شکوفایی هر تمدنی، تنوع و کیفیت غذای آن سرزمین در مرتبه بالاتری قرار می‌گیرد. این فرایند در نوع اعلای خود در غذای ایرانی نمود یافته و بدون شک ایران در زمره ملیت‌هایی است که می‌تواند با افتخار درباره مزه، تنوع و کیفیت غذاهای ملی خود سخن به میان آورد. در این مطلب مختصر بر آنیم تا به معرفی کوتاهی انواعی از بهترین غذاهای ایرانی و جذابیت‌های غذای ایرانی برای گردشگران بپردازیم. غذاهایی که نامشان برای هر گردشگری تداعی‌گر خاطرات خوش از سفر به ایران و جایگاه غذاهای ایرانی در فرهنگ غذایی ملت‌ها است.

تا انتهای مطلب با وبلاگ سپهران همراه ما باشید.

  • لیست بهترین غذاهای ایرانی
  • غذاهای ایرانی از نظر گردشگران
  • چرا غذاهای ایرانی جایگاه ویژه‌ای دارند؟

لیست بهترین غذاهای ایرانی که از خوردن آن سیر نمی‌شوید:

  • چلوکباب
  • قورمه‌سبزی
  • فسنجان
  • ته چین
  • آش رشته
  • دیزی
  • سبزی‌ پلو با ماهی
  • کوفته‌ تبریزی
  • آبگوشت
  • باقالی پلو با ماهیچه

چلو کباب؛ پادشاه غذاهای ایرانی

بهترین غذاهای ایرانی - چلوکباب از بهترین غذاهای ایرانی
چلوکباب اصیل ایرانی

در صدر فهرست غذاهای اصیل ایرانی، نام چلوکباب می‌درخشد؛ غذایی که نه‌فقط در ایران بلکه در سراسر جهان نمادی از ذائقه ایرانی به‌شمار می‌رود. چلوکباب انواع گوناگونی دارد، از جمله کباب برگ، کوبیده، چنجه، ششلیک و سلطانی. گوشت مورد استفاده بسته به نوع کباب متفاوت است و معمولاً از گوشت گوسفند، گوساله یا مرغ تهیه می‌شود. بااین‌حال، محبوب‌ترین و اصیل‌ترین نوع آن کباب کوبیده گوسفندی است که طعمی بی‌نظیر و عطر دل‌انگیز دارد.

تاریخچه و اهمیت چلو کباب در فرهنگ ایران

بر اساس نوشته‌های میرزا محمدرضا معتمدالکتاب در تاریخ قاجار، شکل امروزی چلوکباب به دوران ناصرالدین‌شاه قاجار بازمی‌گردد. گفته می‌شود شاه دستور پخت نوعی غذای قفقازی را به آشپز سلطنتی داد که نسخه ابتدایی کباب کوبیده امروزی بود. این دستور با گذشت زمان و تغییر ذائقه ایرانیان، به شکل اصیل و امروزی خود درآمد.

قدیمی‌ترین چلوکبابی تهران نیز حدود ۱۲۰ سال قدمت دارد و طبق نوشته‌های اعتمادالسلطنه، نام آن «نائب» بوده است؛ کبابی معروف در بازار تهران که آغازگر سنت چلوکباب‌فروشی در کشور به شمار می‌رود.

دستور پخت چلو کباب

پخت چلوکباب کوبیده ازجمله مهارت‌هایی است که نیاز به تجربه و حوصله دارد. نام «کوبیده» به روش آماده‌سازی گوشت بازمی‌گردد. در گذشته گوشت گوسفند را چرخ نکرده بلکه با هاون‌های بزرگ چوبی می‌کوبیدند تا با نمک و فلفل کاملاً آمیخته و به حالت خمیری یک‌دست و چسبناک تبدیل شود. این گوشت چسبناک سپس روی سیخ‌های فلزی کشیده و روی زغال پخته می‌شد تا عطر و طعم ناب خود را آزاد کند. چلوکباب معمولاً با برنج سفید زعفرانی سرو می‌شود، اما سرو آن با نان سنگک یا تافتون نیز رایج است. در کنار کباب، استفاده از سماق، پیاز خام، ریحان تازه و گوجه‌فرنگی کبابی طعمی کامل و اصیل به سفره ایرانی می‌بخشد.

مواد لازم برای تهیه چلوکباب کوبیده (برای ۴ نفر)

  • گوشت گوسفندی چرخ‌کرده: ۵۰۰ گرم (ترجیحاً ترکیبی از راسته و دنبه)
  • پیاز متوسط رنده‌شده و آب‌گرفته: ۲ عدد
  • نمک: ۱ قاشق چای‌خوری
  • فلفل سیاه: نصف قاشق چای‌خوری
  • زعفران دم‌کرده (دلخواه): ۱ قاشق غذاخوری
  • برنج ایرانی: ۳ پیمانه
  • کره یا روغن حیوانی: ۲ قاشق غذاخوری
  • گوجه‌فرنگی: ۴ عدد
  • سماق، پیاز و سبزی تازه برای سرو

خورشت قورمه سبزی؛ طعمی اصیل از ایران

بهترین غذاهای ایرانی - قرمه سبزی درصدر لیست
قرمه سبزی

قورمه‌سبزی یا قُرمه‌سبزی یکی از محبوب‌ترین و بهترین غذاهای ایرانی است. این خورشت را باید نمادی از ذائقه و اصالت ایرانی دانست؛ غذایی که با رنگ، عطر و طعم ویژه‌اش دل هر ایرانی را به یاد خانه و خانواده می‌اندازد. از نظر طعم و ارزش غذایی، قورمه‌سبزی در میان بهترین خورشت‌های جهان جای دارد و در فهرست غذاهای ملی ایران می‌درخشد.

تاریخچه قورمه‌ سبزی

ریشه قورمه‌سبزی را باید در زندگی عشایر و اقوام ترک‌زبان آق‌قویونلو جست‌وجو کرد. این اقوام که در دامداری و کشاورزی مهارت داشتند، برای نگهداری گوشت در فصول سرد سال شیوه‌ای ابتکاری داشتند: گوشت گوسفند را پس از خرد کردن، در چربی ذوب‌ و با کمی نمک می‌پختند تا دوام بیشتری پیدا کند. این گوشت آماده را «قورمه» می‌نامیدند و هنگام استفاده، آن را با سبزی‌های معطر محلی، لوبیا و ترشی لیمو ترکیب می‌کردند. با گذشت زمان و ورود برخی مواد جدید مانند لوبیاقرمز و لیموعمانی، قورمه‌سبزی به شکل امروزی درآمد؛ خورشتی جاافتاده، تیره‌رنگ و خوش‌عطر که در هر نقطه از کشور به سبک خاصی طبخ می‌شود.

مواد لازم برای تهیه قورمه‌ سبزی (برای ۴ نفر)

  • گوشت گوسفندی (ترجیحاً ران یا سردست): ۴۰۰ گرم
  • لوبیا قرمز یا چیتی: ۱ پیمانه
  • پیاز متوسط: ۲ عدد
  • سبزی قورمه‌سبزی (شامل تره، جعفری، گشنیز، شنبلیله و کمی اسفناج): ۵۰۰ گرم
  • لیموعمانی خشک: ۲–۳ عدد
  • روغن، نمک، زردچوبه و فلفل سیاه: به مقدار لازم
  • آب: حدود ۶ پیمانه

دستور پخت قورمه‌ سبزی

  • آماده‌سازی لوبیا:
    لوبیاها را از شب قبل در آب خیس کنید و چند بار آب آن را عوض کنید تا نفخ آن گرفته شود.
  • تفت دادن پیاز و گوشت:
    پیازها را خرد و در قابلمه با کمی روغن تفت دهید تا طلایی شود. سپس گوشت را اضافه و با پیاز و زردچوبه کمی سرخ کنید تا رنگ آن برگردد.
  • افزودن لوبیا و آب:
    لوبیاها را به قابلمه اضافه کنید و حدود ۵ پیمانه آب جوش روی مواد بریزید تا گوشت و لوبیا نیم‌پز شوند.
  • سرخ کردن سبزی:
    سبزی خردشده را در تابه‌ای جدا با کمی روغن خوب تفت دهید تا رنگش تیره و عطرش بلند شود. سپس سبزی را به قابلمه اضافه کنید.
  • اضافه کردن لیموعمانی:
    لیموعمانی‌ها را چند شکاف دهید (یا نصف کنید) تا مزه ترش خود را بهتر پس دهند، سپس آن‌ها را هنگام نیم‌پز شدن گوشت به خورش بیفزایید.
  • جا افتادن خورش:
    اجازه دهید خورش با حرارت ملایم حدود ۲ تا ۳ ساعت بپزد تا آب آن غلیظ و رنگش تیره شود. در پایان پخت، نمک و چاشنی را اندازه کنید.

قورمه‌سبزی زمانی آماده است که روغن سبز رنگی روی خورش بنشیند و طعم سبزی و گوشت به هماهنگی کامل رسیده باشد. این غذا معمولاً با برنج ایرانی زعفرانی سرو می‌شود و در کنار آن ترشی‌ و سبزی خوردن طعمش را کامل می‌کند.

فسنجان؛ خورشتی محبوب با طعمی منحصر به فرد

فسنجان از بهترین غذاهای ایرانی
خورشت فسنجان

فسنجان یک غذای کاملاً ایرانی است که می‌تواند به انواع متنوعی تقسیم شود این غذا علیرغم تفاوت در مواد اولیه در دستور پخت؛ همگی از یک الگوی پخت سنتی تبعیت می‌نمایند. اگرچه زادگاه این غذا را باید به مازندران نسبت داد.

قدمت فسنجان را برخی از پژوهشگران مربوط به دوران ساسانیان می‌دانند که ایرانیان آن را به‌عنوان غذای نوروزی در روزهای انتهایی اسفند می‌پختند، نکته قابل‌توجه در این میان آن است که کلمه فسنجان عربی شده نام باستانی اسپندگان است.

خورشت فسنجان از اصیل‌ترین و بهترین غذاهای ایرانی است که با ترکیب بی‌نظیر گردو، رب انار و گوشت یا مرغ، طعمی ترش و شیرین خلق می‌کند. اگرچه این خورشت در سراسر ایران پخته می‌شود، اما ریشه آن در استان مازندران است. در عین حال، دستور پخت معمول فسنجان در بیشتر نقاط کشور بر پایه دستور فسنجان سنتی است.

فسنجان را می‌توان در انواع مختلفی تهیه کرد؛ از جمله فسنجان مرغ، فسنجان ماهی، فسنجان کوفته‌ریزه، فسنجان بادمجان، فسنجان گوشت، حتی گونه‌های خاص‌تری چون فسنجان پسته، بادام، انار آویج (در گیلان)، یا فسنجان با کدوحلوایی و لبو که در مناطق خاصی از شمال ایران طرفداران خود را دارد.

تاریخچه فسنجان

مطالعات تاریخی نشان می‌دهد که قدمت فسنجان به دوران ساسانیان بازمی‌گردد. در آن دوران، ایرانیان این خورشت مغزدار و پرانرژی را در آخرین روزهای اسفند و هم‌زمان با جشن نوروز می‌پختند. واژه «فسنجان» به‌گفته برخی زبان‌شناسان، برگرفته از واژه باستانی اسپَنگان یا اسپَندگان است که بعدها در زبان عربی به «فسنجان» تغییر یافت.

در گذشته، از گردو و رب انار محلی برای پخت آن استفاده می‌کردند و بسته به طعم‌ دوستی مردم هر منطقه، خورشت می‌توانست ترش (در گیلان و شمال)، شیرین (در کرمانشاه و همدان) یا معتدل (در تهران) باشد. فسنجان در گذر زمان یکی از غذاهای رسمی مهمانی‌ها و جشن‌های ایرانی شد و تا امروز نشانی از شکوه آشپزی سنتی ایران را در خود دارد.

مواد لازم برای تهیه خورش فسنجان (برای ۴ نفر)

  • گردو خرد یا ساییده‌شده: ۲۵۰ گرم
  • رب انار: ۴ تا ۵ قاشق غذاخوری (ترش یا ملس بسته به ذائقه)
  • مرغ (ران یا سینه): ۴ تکه – یا گوشت قلقلی ۴۰۰ گرم
  • پیاز متوسط: ۲ عدد
  • شکر: ۱ تا ۲ قاشق غذاخوری (اختیاری، برای تعدیل ترشی رب)
  • نمک، زردچوبه و فلفل: به مقدار لازم
  • آب سرد: حدود ۴ پیمانه
  • روغن مایع یا کره: ۲ قاشق غذاخوری

دستور پخت خورش فسنجان

  • آماده‌سازی گردو:
    گردو را آسیاب کنید تا به بافتی نرم شبیه آرد برسد. سپس در قابلمه‌ای خشک حدود ۵ دقیقه تفت دهید تا کمی روغن پس بدهد، اما نسوزد.
  • اضافه کردن آب:
    حدود ۴ پیمانه آب سرد را به گردو افزوده و بگذارید با شعله ملایم بجوشد. این مرحله حدود ۲ ساعت طول می‌کشد تا گردو روغن بیندازد و خورشت لعاب‌دار شود.
  • اضافه کردن رب انار:
    پس از جاافتادن اولیه گردو، رب انار را اضافه کنید و اجازه دهید رنگ خورشت به قهوه‌ای تیره و جذاب تبدیل شود. اگر طعم خیلی ترش بود، کمی شکر بیفزایید.
  • تفت دادن مرغ یا گوشت:
    در تابه‌ای جدا پیاز خردشده را با روغن، زردچوبه و فلفل تفت دهید، سپس تکه‌های مرغ یا گوشت قلقلی را افزوده و طلایی کنید.
  • افزودن گوشت به خورش:
    گوشت را به خورش گردو و رب انار اضافه کنید و اجازه دهید حدود ۱ تا ۱.۵ ساعت دیگر با حرارت بسیار ملایم بپزد تا کامل جا بیفتد.

خورشت فسنجان زمانی آماده است که رنگ آن به قهوه‌ای مایل به شکلاتی برسد و سطح آن پوشیده از لایه‌ای از روغن طبیعی گردو شود. بهترین همراه برای فسنجان برنج ایرانی زعفرانی است و در کنار آن معمولاً از سبزی خوردن تازه و ترشی انار یا سیرترشی استفاده می‌شود.

ته چین؛ شاهکار غذای ایرانی

ته چین؛ شاهکار غذای ایرانی در زمره بهترین غذاهای ایرانی
ته چین

ته‌ چین از غذاهای بسیار محبوب و چشم‌نواز ایرانی است که با برنج، زعفران، ماست، تخم‌مرغ و گوشت یا مرغ تهیه می‌شود. ظاهر طلایی و بافت لطیف آن، همراه با عطر زعفران ایرانی، ته‌چین را به یکی از خاص‌ترین غذاهای سنتی بدل کرده است. این غذا در جشن‌ها، مهمانی‌ها و حتی رستوران‌های سنتی ایران جایگاه ویژه‌ای دارد و معمولاً به‌عنوان غذای اصلی سرو می‌شود.

ته‌چین را می‌توان در انواع گوناگونی پخت:

  • ته‌چین مرغ (رایج‌ترین نوع)
  • ته‌چین گوشت بره یا لپه‌دار
  • ته‌چین بادمجان یا اسفناج
  • و حتی ته‌چین ماهی یا میگو در مناطق جنوبی.

تاریخچه ته‌چین

پیشینه ته‌چین را باید در دوران صفویه جست‌وجو کرد، زمانی که آشپزی ایرانی با الهام از ظرافت دربار و ذائقه اصیل مردمی اوج گرفت. این غذا به‌عنوان شکلی هنرمندانه از ترکیب برنج زعفرانی با مواد گوشتی و لبنی پدید آمد و ابتدا در میان اشراف و شاهان ایران در مراسم خاص سرو می‌شد. به‌مرور زمان، ته‌چین از کاخ‌ها به آشپزخانه‌های ایرانی راه یافت و امروزه یکی از نمادهای آشپزی مجلسی ایران است. حتی نام آن گویای شکل تهیه‌اش است: “ته‌چین” یعنی غذایی که “در ته دیگ چیده می‌شود”.

مواد لازم برای ته‌چین مرغ (برای ۴ نفر)

  • برنج ایرانی: ۳ پیمانه
  • سینه یا ران مرغ پخته و رشته‌شده: ۳۰۰ گرم
  • ماست چکیده: ۱ پیمانه
  • زعفران دم‌کرده غلیظ: ۴ قاشق غذاخوری
  • تخم‌مرغ: ۲ عدد
  • پیاز متوسط: ۱ عدد
  • روغن یا کره: ۳ قاشق غذاخوری
  • نمک و فلفل سیاه: به مقدار لازم
  • خلال پسته و خلال بادام برای تزئین (اختیاری)
  • زرشک تفت‌داده با کره: ۲ قاشق غذاخوری

دستور پخت ته‌چین مرغ

  • پخت مرغ:
    مرغ را با پیاز، نمک، زردچوبه و مقدار کمی آب بپزید تا کاملاً نرم شود. سپس آن را رشته‌ای خرد کرده و در کمی روغن سرخ کنید تا خوش‌عطر شود.
  • آماده‌سازی برنج:
    برنج را بشویید، خیس کنید و سپس مانند چلو نیم‌پز (قدری زودتر از حالت معمول) آبکش کنید.
  • ترکیب مایه ته‌چین:
    در یک کاسه، ماست، زعفران، تخم‌مرغ، کمی روغن و نمک را خوب مخلوط کنید تا مایه‌ای یک‌دست به‌دست آید. سپس نصف برنج را با این مایه مخلوط کنید.
  • چیدن ته‌چین در قابلمه:
    ته قابلمه را کمی روغن بریزید. نیمی از برنج زعفرانی را در کف قابلمه فشرده بریزید. بعد مرغ رشته‌شده را همراه با زرشک روی آن پخش کنید و در پایان باقی‌مانده‌ی برنج را اضافه کنید. کمی فشار دهید تا لایه‌ها یک‌دست شوند.
  • دم‌کردن:
    قابلمه را روی حرارت ملایم بگذارید تا ابتدا ۵ دقیقه بخار کند. سپس با دم‌کنی روی قابلمه بگذارید و اجازه دهید حدود ۴۵ دقیقه تا ۱ ساعت دم بکشد.
  • سرو:
    ته‌چین را به‌آرامی برگردانید تا لایه طلایی زیرین نمایان شود. روی آن را با خلال پسته، بادام و زرشک تفت‌داده تزئین کنید.

ته‌چین آماده‌ی شما باید رنگ طلایی، بویی زعفرانی، بافتی منسجم و طعمی هماهنگ از برنج و ماست داشته باشد؛ شاهکاری کوچک از هنر آشپزی ایرانی.

آش رشته؛ نمادی از غذاهای سنتی ایران

<yoastmark class=

آش رشته یکی از نمادهای آشپزی ایرانی است و ایرانی‌ها معمولاً آن را در شب‌های سرد، مراسم مذهبی و به‌ویژه ایام ماه رمضان و نذری‌ها می‌پزند. ایرانی‌ها این غذا را با رشته‌های نازک، حبوبات متنوع، سبزی‌های معطر و طعم‌دهنده‌های سنتی مثل کشک درست می‌کنند و آن را به‌صورت یک غذای کامل و سیرکننده روی سفره می‌گذارند.
خانواده‌ها و هیئت‌ها در مناسبت‌هایی مانند ماه محرم، شب یلدا و نوروز، آش رشته می‌پزند و با سرو آن، دورهمی‌های آیینی و صمیمی خود را شکل می‌دهند.

تاریخچه آش رشته

ایرانی‌ها قدمت آش رشته را به دوران باستان نسبت می‌دهند و می‌گویند در آن زمان انواع آش، بخش ثابت سفره و رژیم غذایی روزانه خانواده‌های ایرانی بوده است. در طول قرن‌ها، آشپزهای ایرانی به‌تدریج مواد، طعم‌دهنده‌ها و شیوه پخت آش رشته را تغییر داده‌اند و این غذا را به شکل امروزی‌اش رسانده‌اند. امروزه مردم نه‌فقط در ایران، بلکه در برخی کشورهای همسایه هم آش رشته را با تغییرات جزئی در دستور پخت، آماده می‌کنند و آن را به‌عنوان یکی از غذاهای محبوب سنتی خود می‌شناسند.

مواد لازم آش رشته (برای حدود ۴ نفر)

  • نخود: ۴۰–۵۰ گرم
  • لوبیا قرمز: ۴۰–۵۰ گرم
  • لوبیا چیتی: ۴۰–۵۰ گرم
  • عدس: ۵۰–۷۰ گرم
  • سبزی آش خردشده (تره، جعفری، گشنیز، اسفناج، شوید – بسته آماده سبزی‌آش): حدود ۴۰۰–۵۰۰ گرم
  • رشته آش: ۱۵۰–۲۰۰ گرم
  • پیاز متوسط: ۳ عدد
  • سیر: ۲–۳ حبه
  • کشک: ½ تا ۱ پیمانه (بسته به ذائقه)
  • نعناع خشک: ۲ قاشق غذاخوری
  • آرد گندم (دلخواه، برای غلیظ‌تر شدن): ۱–۲ قاشق غذاخوری
  • نمک، فلفل سیاه و زردچوبه: به مقدار لازم
  • روغن مایع یا روغن حیوانی: به مقدار لازم برای سرخ کردن

دستور پخت آش رشته

۱. آماده‌سازی حبوبات
نخود، لوبیا قرمز و لوبیا چیتی را از شب قبل جداگانه خیس کنید و چند بار آب آن‌ها را عوض کنید تا نفخشان کم شود.

حبوبات خیس‌خورده را با آب تازه در قابلمه بریزید و بپزید تا تقریباً نرم شوند (عدس زودتر می‌پزد، آن را می‌توانید جداگانه نیم‌پز کنید و بعد اضافه کنید).

۲. آماده‌سازی پیازداغ، سیر داغ و نعناع داغ
پیازها را خلالی کنید و در روغن سرخ کنید تا طلایی و کاراملی شوند.

مقداری از پیازداغ را برای تزئین کنار بگذارید.سیر خردشده را در کمی روغن تفت دهید تا رنگ آن طلایی روشن شود، مواظب باشید نسوزد. در تابه‌ای کوچک، مقدار کمی روغن داغ کرده، زردچوبه و سپس نعناع خشک را خیلی کوتاه تفت دهید (اگر زیاد حرارت ببیند تلخ می‌شود).

۳. پخت سبزی و یک‌دست کردن پایه آش
در قابلمه اصلی آش، کمی روغن و بخشی از پیازداغ را بریزید. سبزی آش خردشده را اضافه کنید و همراه با مقدار کافی آب بگذارید چند دقیقه بجوشد تا سبزی نیم‌پز شود. حبوبات پخته (نخود، لوبیاها و عدس) را به قابلمه سبزی اضافه کنید. اگر لازم بود کمی دیگر آب اضافه کنید تا مایع آش رقیق ولی پرمواد باشد.

۴. غلیظ کردن و افزودن رشته
اگر آرد استفاده می‌کنید، آرد را در کمی آب سرد حل کنید و آرام به آش در حال جوش اضافه کنید و هم بزنید تا گوله نشود. وقتی سبزی و حبوبات تقریباً جا افتادند، رشته آش را چند تکه کرده و به‌تدریج به قابلمه اضافه کنید و مرتب هم بزنید تا رشته‌ها به هم نچسبند. اجازه دهید رشته حدود ۱۵–۲۰ دقیقه بپزد و آش غلیظ شود. نمک، فلفل و ادویه را در این مرحله تنظیم کنید (نمک را خیلی زود اضافه نکنید که حبوبات سفت نمانند).

۵. افزودن کشک و تزئین
در صورت تمایل بخشی از کشک را چند دقیقه آخر پخت با آش مخلوط کنید تا طعم آن در کل آش پخش شود. پس از جا افتادن آش، آن را از روی حرارت بردارید و در ظرف سرو بریزید. روی آش را با کشک، پیازداغ، سیر داغ، نعناع‌داغ و کمی فلفل قرمز تزئین کنید.

در نهایت، آش رشته بیش از یک غذا، بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی ایرانیان است. این آش سنتی، با عطر و طعم خاص خود، خاطراتی از گردهمایی‌های خانوادگی و مراسم سنتی را زنده نگه می‌دارد و نسل به نسل منتقل می‌شود، داستان فرهنگ غنی و تاریخ کهن ایران را بازگو می‌کند.

آبگوشت (دیزی)؛ غذای سنتی با سابقه‌ای طولانی

آبگوشت صدر نشین بهترین غذاهای ایرانی
آبگوشت

دیزی در اصل نام ظرف پخت این غذا است؛ مردم این نام را برای ظرفی سفالی، سنگی یا فلزی کوچک به‌کار می‌برند و داخل آن آبگوشت را به‌آرامی می‌پزند. خود غذا را بیشتر با نام آبگوشت می‌شناسند و معمولاً آن را در دو مرحله می‌خورند: اول ترید، یعنی مخلوط آبگوشت و نان، و بعد گوشت‌کوبیده را همراه نان، ترشی و سبزی‌خوردن نوش‌جان می‌کنند. ایرانی‌ها سرو این غذا را تجربه‌ای بسیار لذت‌بخش می‌دانند، چون طعم اصیل آن یادآور دورهمی‌های سنتی و صمیمیت خانوادگی است. ایرانیان از دوران قبل از اسلام تا امروز این غذا را می‌پزند و آن را به‌عنوان یکی از محبوب‌ترین غذاهای خود حفظ کرده‌اند.​

تاریخچه دیزی

ریشه آبگوشت را به دوره‌های کهن زندگی یکجانشینی و آغاز دامداری نسبت می‌دهند؛ یعنی زمانی که انسان برای استفاده بهتر از گوشت، آن را با آب و حبوبات می‌پخت. مورخان قدیمی‌ترین اشاره‌های مکتوب به این غذا را به حدود قرن هشتم هجری نسبت می‌دهند و در متون خود از آن با نام‌هایی مانند «شوربا» و «نخودآب» یاد می‌کنند. در گذشته مردم ابتدا واژه «دیزی» را فقط برای ظرف پخت سفالی یا سنگی به‌کار می‌بردند و بعدها همین نام را به خود غذا هم تعمیم دادند؛ امروز هم بسیاری از رستوران‌های سنتی «دیزی سنگی» و «دیزی سفالی» را به‌عنوان مشهورترین شکل‌های این غذای سنتی سرو می‌کنند.

مواد لازم برای دیزی (۴ نفره)

  • گوشت گوسفندی با استخوان (ترجیحاً ماهیچه یا گردن): ۴۰۰–۵۰۰ گرم​
  • دنبه گوسفندی: ۵۰–۷۰ گرم (اختیاری، برای چربی و طعم بیشتر)
  • ​نخود: ½ پیمانه
  • لوبیا سفید یا چیتی: ½ پیمانه
  • پیاز درشت: ۲ عدد
  • سیب‌زمینی متوسط: ۳–۴ عدد
  • گوجه‌فرنگی: ۲ عدد یا رب گوجه‌فرنگی: ۱–۲ قاشق غذاخوری​
  • زردچوبه، فلفل سیاه و دارچین (خیلی کم): به مقدار لازم
  • نمک: به مقدار لازم (در اواخر پخت)
  • لیموعمانی یا آب‌غوره (اختیاری، برای طعم کمی ترش): به مقدار دلخواه​
  • آب جوش: به میزان لازم (معمولاً ۶–۷ پیمانه)

دستور پخت دیزی سنتی

۱. آماده‌سازی حبوبات و مواد اولیه
نخود و لوبیا را از شب قبل جداگانه خیس کنید و چند بار آب آن‌ها را عوض کنید تا نفخشان کم شود.
​گوشت را به چند تکه درشت با استخوان تقسیم کنید و دنبه را نیز خرد کنید. پیازها را چهار قاچ کنید و سیب‌زمینی‌ها را پوست بگیرید و کنار بگذارید.

۲. شروع پخت دیزی
درون هر ظرف دیزی (یا یک قابلمه بزرگ) کمی نخود و لوبیا، چند تکه گوشت، کمی دنبه و پیاز قرار دهید.
​روی مواد، آب جوش بریزید تا کاملاً روی آن‌ها را بپوشاند. زردچوبه و کمی فلفل اضافه کنید و اجازه دهید با شعله ملایم آرام بجوشد.

​۳. افزودن گوجه‌فرنگی یا رب
بعد از حدود ۱–۱٫۵ ساعت، گوجه‌فرنگی خردشده یا رب گوجه‌فرنگی را اضافه کنید تا رنگ و عطر بهتری بگیرد. اگر از لیموعمانی استفاده می‌کنید، آن را چند سوراخ کرده و در این مرحله داخل دیزی بیندازید.

۴. افزودن سیب‌زمینی و تنظیم مزه
حدود ۴۵ دقیقه تا ۱ ساعت مانده به پایان پخت، سیب‌زمینی‌ها را به دیزی اضافه کنید تا همراه با گوشت و حبوبات نرم و کاملاً پخته شوند. در اواخر پخت، نمک و در صورت تمایل مقدار کمی دارچین اضافه کنید و مزه را بچشید.
۵. نحوه سرو دیزی
وقتی گوشت کاملاً نرم شد و حبوبات پختند و آب دیزی غلیظ و خوش‌رنگ شد، آن را از روی حرارت بردارید.

سبزی پلو با ماهی

سبزی پلو با ماهی از بهترین غذاهای ایرانی
سبزی پلو با ماهی؛ یک غذای اصیل ایرانی

سبزی‌پلو با ماهی یکی از بهترین غذاهای ایرانی سنتی است که پخت آن به‌ویژه در شب سال نو بسیار متداول است. سابقه حضور این غذای لذیذ بر سفره‌های به قطع و یقین به قدمت نوروز نمی‌رسد و بایستی متداول شدن این غذا را به سال‌ها و شاید قرن‌ها بعد از مرسوم شدن نوروز باستانی نسبت بدهیم.ماهی به‌عنوان یک نماد در فرهنگ ایرانی حضور پررنگی دارد. ارتباط همیشگی این جانور با آب به‌عنوان عنصری مقدس، نقش آن را به‌عنوان نمادی مورداحترام در کنار «آناهیتا» ایزد آب‌ها قرار داده و نقش ماهی از دیرباز به‌عنوان مظهر برکت، پاکی و گشادگی روزی بر کوزه، سفال. گوهر آویزها و … حک نموده است.

تاریخچه سبزی‌پلو با ماهی

ایرانی‌ها از دوران باستان به برنج، سبزی‌های معطر و ماهی به‌ویژه در مناطق شمالی و جنوبی کشور دسترسی داشته‌اند و به‌تدریج ترکیب این مواد را به‌عنوان غذایی مجلسی شکل داده‌اند. ارتباط نمادین ماهی با آب و برکت، باعث شده است که خانواده‌های ایرانی در شب سال نو، سبزی‌پلو با ماهی را به‌عنوان غذایی مناسبتی در عید نوروز انتخاب کنند.با گذشت زمان و گسترش کشت برنج در شمال ایران، این غذا به‌ویژه در شهرهای حاشیه دریای خزر بیشتر جا افتاد و بعدها در سراسر ایران به یک انتخاب کلاسیک برای شام نوروز تبدیل شد.

مواد لازم سبزی‌پلو با ماهی (برای ۴ نفر)

مواد لازم برای سبزی‌پلو

  • برنج ایرانی: ۳ پیمانه
  • سبزی‌پلو خردشد (شامل شوید، جعفری، گشنیز، تره و کمی شنبلیله یا اسفناج بسته به سلیقه): حدود ۲ پیمانه فشرده
  • سیر تازه یا خشک (دلخواه): ۱–۲ حبه خردشده
  • روغن یا کره: ۳–۴ قاشق غذاخوری
  • نمک: به مقدار لازم

مواد لازم برای ماهی سرخ‌شده یا تنوری

  • فیله یا تکه‌های ماهی (سفید، قزل‌آلا، سالمون یا ماهی‌های جنوبی مثل هامور، شیر، حلوا): حدود ۷۰۰–۸۰۰ گرم
  • آبلیمو یا آب نارنج: ۲–۳ قاشق غذاخوری
  • زعفران دم‌کرده (دلخواه): ۲ قاشق غذاخوری
  • سیر رنده‌شده: ۱–۲ حبه
  • زردچوبه، فلفل سیاه و در صورت تمایل کمی پودر زنجبیل یا ادویه ماهی: به مقدار لازم
  • نمک: به مقدار لازم
  • آرد سفید یا آرد سوخاری (برای روکش ملایم، اختیاری): چند قاشق غذاخوری
  • روغن مایع یا روغن حیوانی برای سرخ‌کردن، یا مقدار کمی روغن برای پخت در فر

دستور پخت سبزی‌پلو

برنج را بشورید و چند ساعت در آب و نمک خیس کنید.

در یک قابلمه، آب را بجوشانید و برنج خیس‌خورده را اضافه کنید تا دانه‌های برنج نیم‌پز شوند (مغز برنج هنوز کمی سفت باشد).

برنج را آبکش کنید و در حین آبکشی سبزی خردشده را با برنج مخلوط کنید تا سبزی‌ها در لابه‌لای برنج پخش شوند.

ته قابلمه کمی روغن یا کره بریزید، اگر دوست دارید ته‌دیگ نان یا سیب‌زمینی بگذارید، سپس لایه‌لایه برنج و سبزی را در قابلمه بریزید و کمی با قاشق فشار دهید.

روی برنج مقدار کمی روغن یا کره بزنید، درِ قابلمه را با دم‌کنی ببندید و برنج را روی شعله ملایم حدود ۳۰–۴۵ دقیقه دم کنید تا سبزی‌پلو کاملاً بخار بیفتد و قد بکشد.

کوفته‌ تبریزی

بهترین غذاهای ایرانی - کوفته تبریزی غذای سنتی ایرانی
کوفته تبریزی غذای سنتی ایرانی

کوفته، درست مانند آبگوشت، یکی از غذاهای کاملاً ایرانی است؛ با این تفاوت که مردم کشورهای دیگری مثل هندوستان، قفقاز، آسیای صغیر، بخش‌هایی از آسیای شرقی، شمال آفریقا و جنوب اروپا هم غذایی شبیه آن را با نام «کوفته» یا شکل‌های نزدیک به این واژه می‌پزند. طرز پخت انواع کوفته‌ها تقریباً ساختاری مشترک دارد و آشپزها بیشتر در ترکیب مواد داخل کوفته و مایه میانی آن تفاوت ایجاد می‌کنند.

آشپزهای ایرانی برای این غذا، انواع مختلفی طراحی کرده‌اند؛ از جمله کوفته‌تبریزی، کوفته‌برنجی، قیمه‌ریزه، کوفته شویدباقلا، کوفته کاشی، کوفته معلی، کوفته‌نخودچی و کوفته سرگنجشکی. در بیرون از ایران هم آشپزها نمونه‌های دیگری می‌پزند؛ مثل کروکت تخم‌مرغ، کروکت گوشت، کروکت ماهی، کوفته‌ریزه عدس قرمز، نوعی سرگنجشکی هندی، کوفته دانمارکی، میت‌لوف (کوفته قالبی)، کوفته قالبی با سبزیجات، با جگر، با اسفناج، قارچ و زیتون، انواع کوفته قالبی ژاپنی، کوفته ماهی و کوفته قالبی میگو.

تاریخچه کوفته‌تبریزی

ریشه کوفته را بسیاری از پژوهشگران در آشپزی خاورمیانه و ایرانِ کهن جست‌وجو می‌کنند و تبریز یکی از مهم‌ترین شهرهایی است که این غذا را به شکل امروزی‌اش پرورده است. آشپزهای تبریزی از گذشته، برای مهمانی‌ها و مراسم خاص، گوشت را با برنج، لپه، سبزی و ادویه ترکیب می‌کردند و کوفته‌های بزرگ و پرمغزی درست می‌کردند که هم ظاهر مجلسی داشت و هم سفره را سیر و رنگین می‌کرد. به‌مرور زمان، نام «کوفته‌تبریزی» به‌عنوان یکی از شاخص‌ترین انواع کوفته در ایران جا افتاد و امروز بسیاری از ایرانی‌ها وقتی از «کوفته» حرف می‌زنند، قبل از هر چیز همین نوع تبریزی را به یاد می‌آورند.

مواد لازم کوفته‌تبریزی (برای حدود ۴ نفر)

مواد برای مایه کوفته

  • گوشت چرخ‌کرده مخلوط گوسفند و گوساله: ۵۰۰ گرم
  • برنج نیم‌پز: ۱ پیمانه
  • لپه پخته: ½ پیمانه
  • پیاز متوسط رنده‌شده و آب‌گرفته: ۱ عدد
  • سبزی معطر خردشده (تره، جعفری، گشنیز، کمی مرزه و ترخون در صورت تمایل): حدود ½ پیمانه
  • تخم‌مرغ خام: ۱ عدد (برای انسجام مایه)
  • نمک، فلفل، زردچوبه و کمی دارچین یا پودر گل‌محمدی: به مقدار لازم

مواد داخل (پر) کوفته

  • تخم‌مرغ آبپز: ۲ عدد (نصف‌ یا درسته، بسته به اندازه کوفته‌ها)
  • آلو بخارا: ۶–۸ عدد
  • گردو خردشده: ۴–۵ قاشق غذاخوری
  • زرشک: ۲ قاشق غذاخوری

مواد سس کوفته

  • پیاز متوسط: ۱–۲ عدد (خلالی یا نگینی، برای سرخ کردن)
  • رب گوجه‌فرنگی: ۲–۳ قاشق غذاخوری
  • زردچوبه و فلفل: به مقدار لازم
  • آب: حدود ۳–۴ پیمانه
  • کمی زعفران دم‌کرده یا آبلیمو/آبغوره برای تعادل طعم (دلخواه)

طرز تهیه کوفته تبریزی

برای تهیه کوفته‌تبریزی، همه مواد اولیه را با هم مخلوط کن و آن‌قدر ورز بده تا مایه‌ای یکدست و چسبنده به‌دست بیاید. سپس از این مایه، گلوله‌هایی به اندازه یک نارنگی متوسط ساخته و وسط هر گلوله را کمی خالی کنید. داخل این گودی را با آلو بخارا، گردو یا تخم‌مرغ آبپز (بنابر سلیقه‌ات) پر کنید و دوباره کوفته را با دست جمع کن تا سطح آن کاملاً بسته و صاف شود.

بعد، کوفته‌های آماده را به‌آرامی در یک تابه یا قابلمه گود بچینید و سسی را که از قبل با توجه به مواد لازم کوفته‌تبریزی (رب گوجه‌فرنگی، پیاز داغ، ادویه و آب) آماده کرده‌اید، روی آن‌ها بریزید. ظرف را روی شعله ملایم گاز قرار دهید و اجازه بدهید کوفته‌ها حدود ۱ ساعت آرام بپزند تا سس جا بیفتد و کوفته‌ها کاملاً مغزپخت و خوش‌طعم شوند.

جذابیت های غذای ایرانی برای گردشگران

غذای ایرانی با تنوع غنی و طعم‌های منحصربه‌فرد خود، یکی از جذاب‌ترین بخش‌های فرهنگی ایران برای گردشگران به شمار می‌رود.

برای گردشگرانی که به دنبال کشف فرهنگ غنی و تنوع بی‌نظیر غذایی ایران هستند، سفر به این کشور می‌تواند تجربه‌ای فراموش‌نشدنی باشد. ایران با داشتن اقلیم‌های مختلف، غذاهای متنوعی را در مناطق گوناگون خود عرضه می‌دارد. به عنوان مثال، در مناطق شمالی و جنوبی که به دریا نزدیک هستند، غذاهای دریایی از محبوبیت بالایی برخوردارند، در حالی که در نواحی کوهستانی، غذاها بیشتر بر پایه گوشت و با هدف تأمین انرژی و استقامت در برابر شرایط سخت آب و هوایی تهیه می‌شوند.

این تفاوت‌ها نه تنها غذاهای ایرانی را برای گردشگران خارجی جذاب می‌کند، بلکه فرصتی است برای آشنایی عمیق‌تر با فرهنگ و سنت‌های این سرزمین. گردشگران می‌توانند با سفر به شهرهای مختلف و تجربه غذاهای محلی و سنتی، پالت طعمی خود را گسترش دهند و درک بهتری از تنوع فرهنگی ایران به دست آورند. اطلس مزه‌ها می‌تواند راهنمایی ارزشمند برای کشف این تنوع و غنای غذایی باشد، و گردشگران را در مسیر کشف غذاهای اصیل و خوشمزه ایرانی همراهی کند.

بیشتر بخوانید: 51 غذای اصیل ایرانی در اطلس جهانی غذا

چرا غذاهای ایرانی جایگاه ویژه ای دارد؟

غذاهای ایرانی به دلیل عطر و طعم منحصربه‌فرد، غنای فرهنگی و ارزش‌های تاریخی که با خود به همراه دارند، جایگاه ویژه‌ای در میان غذاهای جهان دارند. این خصوصیات آشپزی ایرانی نه تنها در داخل کشور بلکه در سراسر جهان میتواند مورد توجه قرار گیرد.

عطر و طعم و غنای فرهنگی

غذاهای ایرانی از تنوع بسیار زیادی از ادویه‌ها و مواد طعم‌دهنده استفاده می‌کنند که طعم‌های غنی و پیچیده‌ای را ایجاد می‌کنند. ادویه‌هایی مانند زعفران، دارچین، زردچوبه، و گل محمدی، عطر و طعمی بی‌نظیر به غذاها می‌بخشند. این ترکیبات نه تنها غذا را خوشمزه می‌کنند، بلکه خواص دارویی نیز دارند. همچنین، استفاده از انواع میوه‌ها در غذاها، مانند آلو، زرشک، و انار، ترکیبات طعمی منحصربه‌فردی را ارائه می‌دهد که در کمتر فرهنگ آشپزی‌ای یافت می‌شود.

از طرف دیگر غذاهای ایرانی نه تنها نشان‌دهنده تنوع اقلیمی و محصولات محلی هستند، بلکه بازتاب‌دهنده تاریخ و تاثیرات فرهنگ‌های گوناگونی هستند که در طول قرون با ایران در تماس بوده‌اند. این غذاها همچنین در مناسبت‌های مختلف و مراسم سنتی نقش مهمی دارند و بخشی از هویت فرهنگی ایرانیان به شمار می‌روند.

بنابراین، غذاهای ایرانی به دلیل پیوند عمیقی که با تاریخ، فرهنگ و سنت‌های ایران دارند و همچنین به خاطر عطر و طعم‌های بی‌نظیر و پیچیده‌ای که ارائه می‌دهند، جایگاه ویژه‌ای در دل‌ها و فرهنگ‌ها پیدا کرده‌اند. این غذاها نه تنها برای ایرانیان بلکه برای علاقه مندان به فرهنگ‌ها و آشپزی‌های جهانی، منبعی از کشف و لذت هستند.

بیشتر بخوانید: غذاهای ملی کشورهای مختلف جهان

در آخر اینکه….

غذاهای ایرانی با تنوع، عطر و طعم منحصربه‌فرد خود، نه تنها بخشی از فرهنگ غنی این کشور هستند بلکه به عنوان یکی از بهترین تجربیات غذایی در جهان شناخته می‌شوند. از کباب‌های معطر تا خورشت‌های غنی و دسرهای شیرین، هر گردشگری می‌تواند طعمی از ایران را در دل ببرد. در این مطلب تعدادی از بهترین غذاهای ایرانی را نام بردیم شما نیز بهترین غذاهای سنتی خود را در قسمت نظرات ارسال کنید.

سوالات متداول
لیست بهترین غذاهای ایرانی
دیزی، آش رشته، چلوکباب، قرمه سبزی، فسنجان، ته چین، سبزی پلو
چرا غذاهای ایرانی در جهان شهرت دارند؟
عطر و طعم بی‌نظیر،  استفاده از مواد اولیه تازه و باکیفیت تنوع بالا بر اساس اقلیم‌های مختلف
آیا غذاهای ایرانی برای گیاهخواران مناسب هستند؟
بله، غذاهای ایرانی شامل انواع گزینه‌های گیاهخواری می‌شود که بسیار مغذی و خوشمزه هستند.
چرا غذاهای ایرانی تا این حد متنوع هستند؟
تنوع غذایی در ایران به دلیل اقلیم‌های گوناگون و تاریخ غنی فرهنگی این سرزمین است.
کدام غذای ایرانی برای نذری یا دورهمی بزرگ بهتر است؟

آش رشته، قورمه‌سبزی، قیمه، عدس‌پلو با گوشت، و دیزی از غذاهای رایج برای نذری و دورهمی‌های بزرگ هستند؛ چون هم قابل پخت در حجم زیادند و هم بین بیشتر سلیقه‌ها محبوب‌اند.

آیا غذاهای ایرانی تند هستند؟

بیشتر غذاهای ایرانی به‌طور معمول تند نیستند و بیشتر بر عطر سبزی‌ها و ادویه‌هایی مثل زردچوبه، دارچین، زعفران و سماق تکیه می‌کنند؛ اگر کسی غذای تند بخواهد، معمولاً با فلفل اضافه آن را تندتر می‌کند.

آیا می‌توان نسخه سبک‌تر یا رژیمی از غذاهای ایرانی درست کرد؟

بله، با کاهش روغن، استفاده از گوشت کم‌چرب، افزایش سبزیجات و پخت به روش بخارپز یا تنوری، می‌توان بسیاری از غذاهای سنتی مثل قورمه‌سبزی، فسنجان، دیزی و کباب‌ها را سبک‌تر و متعادل‌تر آماده کرد.

Latest posts